Costureiras

As costureiras da segunda metade do século XX afástanse moito das descritas nas cantigas do “Cancioneiro da agulla” e que resume na introdución o compilador Armando Cotarelo Valledor*:

“Segundo é de supoñer, xastres e costureiras cadran en bastantes cualidades no sentir do Cancioneiro: ambos valen pouco, ambos son folgazáns, frouxos, lareteiros, sabidos e demasiado penzos ós amoríos.” (Cotarelo, 1984, p.20)

Na maior parte das ocasións as rapazas que querían dedicarse á costura, ou que estaban abocadas a ese oficio por decisión familiar, debían traballar como a que máis. Talvez podían verse libres de parte do traballo no campo, por exemplo, mais non podían deixar de lado as tarefas e os coidados da casa ao mesmo tempo que aprendían o novo oficio. A coser adoitaba aprenderse na casa, remendando ou facendo roupa para a propia familia, mais frecuentemente a aprendizaxe inicial dábase nas escolas para rapazas como materia obrigatoria. Unha vez que se decidía apostar pola costura como oficio, dábase continuidade á aprendizaxe entrando a traballar gratis nun obradoiro de costura ou cunha costureira experimentada. Cando se alcanzaba suficiente coñecemento e experiencia, as rapazas comezaban a traballar por conta propia: collían encargas directamente, asumían traballo que lles pasaban outras costureiras ou cosían para fábricas ou mesmo para tendas da cidade, ás que moitas veces se ía a pé. Para asumir a costura como oficio había que valer e ter pouco de folgazana.

As costureiras podían facer traballos diversos: coser para unha fábrica que lles daba as pezas xa cortadas, remendar ou refacer roupa vella ou mesmo facer traxes e vestidos completos. Neste último caso achegámonos ao oficio de modista, sendo a fronteira entre un e outro bastante difusa. As modistas podían ter costureiras traballando para elas, algunhas delas aprendizas que non cobraban a cambio de gañar experiencia, e mesmo ter un local propio na cidade para que a clientela se achegase para que lles tomasen as medidas. É este un punto diferenciador importante entre a definición de costureira e de modista: o tipo de clientela e o tipo de traballo. Unha modista tomaba as medidas, compraba as teas, facía o corte e cosía as prendas. Os patróns para o corte podían collerse de revistas como Cadena, que tamén organizaban desfiles de moda ás que acudían algunhas modistas para manterse ao día. As costureiras podían facer tamén todo o proceso de elaboración dunha prenda, mais non de forma estábel, sendo máis ben este tipo de encargas as menos frecuentes. O seu traballo céntrase maioritariamente en coser pezas xa cortadas para fábricas, tendas, obradoiros de costura, etc. Nalgúns casos tamén se cosía para vestir clientes especiais, como o exército ou os feirantes. Tanto modistas como costureiras tiñan uns horarios ilimitados, sendo frecuente o traballo até altas horas da noite ou comezando xa de madrugada, cando non se tiña que traballar a noite toda para dar saída ás encargas. A pesar do que se puidese dicir, non eran oficios para persoas frouxas.

O traballo de costureira ten varias semellanzas co traballo de oficina: realizábase normalmente nun asento, cunha máquina ou á man e forzando a vista. Ao estar sentadas a maior parte do tempo no inverno podía collerlles o frío e a mala iluminación dificultar o traballo. Quecer o espazo de traballo e iluminalo ben era importante, así como dispor de boas ferramentas. Así eran común máquinas de coser como a famosa Singer, mais tamén as Alfa ou as Refrey, que co seu soniquete acompañaba moitas veces as conversas, tan necesarias nun traballo que podía resultar monótono e pouco máis se podía facer á parte de escoitar a radio. Era un oficio moito máis fácil de levar laretando.

* COTARELO VALLEDOR, A. (1984). Cancioneiro da agulla. Vigo: Editorial Galaxia, Cultural Popular Series.

Autoría: MAOS Innovación Social

[Ver o texto en PDF: Costureiras]

Obradoiro de costura
Obradoiro de casa de costura en Pontevedra.

Audios

Galería

Videos

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email